Upadłość firmy, która jest ci winna pieniądze

Co z niezapłaconą fakturą

Faktura sprzed ogłoszenia upadłości staje się wierzytelnością w postępowaniu. Nie dostaniesz jej od upadłego przelewem, bo upadły traci prawo rozporządzania majątkiem. Musisz ją zgłosić syndykowi przez system teleinformatyczny w terminie 30 dni od obwieszczenia. Jak to zrobić, opisujemy na stronie zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym.

Faktury z terminem płatności, który jeszcze nie nadszedł, też zgłaszasz. Art. 91 ust. 1 Prawa upadłościowego sprawia, że z dniem ogłoszenia upadłości stają się wymagalne. Odsetki liczysz do dnia ogłoszenia upadłości, bo za późniejszy czas z masy zwykłego wierzyciela się ich nie płaci.

Faktura za dostawę albo usługę wykonaną już po ogłoszeniu upadłości, na zamówienie syndyka, to inna sprawa. Taka należność jest zobowiązaniem masy i syndyk reguluje ją na bieżąco, bez zgłaszania.

Upadłość firmy a zobowiązania wobec ciebie

Ogłoszenie upadłości nie kasuje długów spółki. Zmienia tylko sposób, w jaki zostaną zapłacone. Wierzyciele są zaspokajani z pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży majątku, według kolejności. Najpierw koszty postępowania i zobowiązania masy, potem kategorie od pierwszej do czwartej. Dalsza kategoria dostaje pieniądze dopiero po pełnym zaspokojeniu poprzedniej, a w ramach jednej kategorii wszyscy dostają po równo w proporcji do kwot.

Typowa faktura dostawcy jest w kategorii drugiej. Odsetki od niej trafiają do kategorii trzeciej. Pożyczka udzielona spółce przez jej wspólnika w ostatnich pięciu latach ląduje w kategorii czwartej. Szczegóły kolejki opisuje poradnik o kategoriach zaspokojenia w upadłości.

Jeżeli masz zabezpieczenie rzeczowe, np. hipotekę albo zastaw rejestrowy, jesteś zaspokajany osobno, z pieniędzy ze sprzedaży obciążonej rzeczy. Taka wierzytelność trafia na listę z urzędu, nawet gdy jej nie zgłosisz, ale zgłoszenie i tak warto złożyć, żeby mieć pełną kontrolę nad kwotą.

Egzekucja komornicza staje w dniu ogłoszenia

Jeśli wcześniej skierowałeś sprawę do komornika, art. 146 Prawa upadłościowego zawiesza tę egzekucję z mocy prawa w dniu ogłoszenia upadłości. Gdy postanowienie o upadłości się uprawomocni, egzekucja zostaje umorzona, także bez twojego wniosku.

Pieniądze, które komornik już ściągnął, ale nie zdążył ci wydać, przechodzą do masy upadłości. Nowej egzekucji do majątku upadłego po ogłoszeniu wszcząć nie można. Twój tytuł wykonawczy nie traci jednak sensu: dołącz go do zgłoszenia jako dowód, a po zakończeniu upadłości może się przydać w sprawie przeciwko zarządowi.

Umowy, które nie zostały wykonane do końca

Częsty przypadek to umowa dostaw albo usług w toku. Przy umowie wzajemnej, której żadna ze stron nie wykonała w całości przed upadłością, syndyk decyduje, czy ją kontynuuje, czy od niej odstępuje. Możesz go wezwać, żeby się określił, zamiast czekać bez końca.

Jeśli syndyk kontynuuje umowę, za nowe dostawy płaci z masy. Jeśli odstępuje, twoje roszczenia z tego tytułu zgłaszasz jak zwykłą wierzytelność. Uważaj na postanowienia umowy, które dają ci prawo wypowiedzenia na wypadek upadłości kontrahenta: ustawa ogranicza ich skuteczność, więc zanim z nich skorzystasz, sprawdź je dokładnie.

Przy umowie najmu, leasingu albo dzierżawy, gdzie to ty jesteś właścicielem rzeczy używanej przez upadłego, ustawa przewiduje osobne zasady. Najważniejsze dla ciebie jest to, że rzecz należąca do ciebie nie wchodzi do masy upadłości.

Wpłacona zaliczka i towar wydany spółce

Jeśli to ty zapłaciłeś zaliczkę, a firma w upadłości nie zdążyła dostarczyć towaru albo usługi, zwrot zaliczki jest twoją wierzytelnością. Zgłaszasz ją syndykowi w terminie, zwykle w kategorii drugiej. Zaliczka nie wraca automatycznie i nie ma pierwszeństwa przed innymi wierzycielami.

Jeśli wydałeś spółce towar z zastrzeżeniem własności do czasu zapłaty, sytuacja jest lepsza. Rzecz, która nie należy do upadłego, podlega wyłączeniu z masy. Żądanie wyłączenia składasz bez zwłoki, z umową i dowodem, że to ta sama rzecz. Jeżeli syndyk zdążył ją sprzedać, możesz domagać się wydania uzyskanej ceny.

Towar wydany bez zastrzeżenia własności staje się częścią majątku spółki. Pozostaje ci zgłoszenie ceny jako wierzytelności.

Upadłość spółki z o.o. i członkowie zarządu

Spółka z o.o. odpowiada za długi swoim majątkiem, a nie majątkiem wspólników. Jeśli jednak egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, za jej zobowiązania mogą odpowiadać członkowie zarządu. Zwolnią się m.in. wtedy, gdy wykażą, że wniosek o upadłość złożono we właściwym czasie.

Dlatego w sprawie upadłości spółki z o.o. warto patrzeć na daty. Kiedy spółka przestała płacić, kiedy złożono wniosek i kto go złożył. Gdy zarząd zwlekał, a masa nie wystarczy na twoją należność, możesz rozważyć roszczenie z art. 299 KSH.

Poręczenie, gwarancja i weksel

Jeśli za długi firmy w upadłości poręczył ktoś trzeci, np. wspólnik albo członek zarządu, albo jeśli masz gwarancję bankową czy ubezpieczeniową, nie musisz czekać na podział masy. Upadłość dłużnika głównego nie zwalnia poręczyciela ani gwaranta. Możesz domagać się zapłaty od nich na zasadach z umowy poręczenia albo z treści gwarancji.

Weksel własny wystawiony przez spółkę i poręczony przez osobę prywatną działa podobnie. Od spółki dochodzisz należności w upadłości, a od poręczyciela wekslowego w zwykłym trybie. Pamiętaj o terminach z dokumentu gwarancji, bo wiele z nich wygasa po określonej dacie.

Wierzytelność zgłaszasz syndykowi także wtedy, gdy liczysz na poręczyciela. Jeśli poręczyciel zapłaci, wstępuje w twoje prawa i sam będzie uczestniczył w podziale do kwoty, którą ci zapłacił.

Gdy syndyk chce dalej kupować

Syndyk czasem prowadzi przedsiębiorstwo dalej, żeby sprzedać je w całości. Wtedy może zamawiać u dotychczasowych dostawców. Takie dostawy to zobowiązania masy, które syndyk reguluje przed wierzycielami z listy, a nie stare faktury do zgłoszenia.

Mimo to warto zadbać o bezpieczne warunki. Ustal z syndykiem krótki termin płatności albo przedpłatę i wystawiaj faktury na upadłego w upadłości, z oznaczeniem syndyka. Nie łącz nowych dostaw ze starym długiem w jednym rozliczeniu. Stare faktury zgłaszasz osobno, nowe dostają osobny tryb.