Gdzie trafia zwykła faktura dostawcy
Jeżeli sprzedałeś dłużnikowi towar albo wykonałeś dla niego usługę przed ogłoszeniem upadłości i faktura nie została zapłacona, jej kwota główna prawie zawsze ląduje w kategorii drugiej. Ustawa opisuje tę kategorię jako „inne należności”, czyli wszystko, co nie mieści się w pierwszej, trzeciej ani czwartej. Razem z tobą stoją tam podatki, inne daniny publiczne i część składek na ubezpieczenia społeczne.
Kategorię wpisujesz sam w zgłoszeniu, bo wymaga tego art. 240 Prawa upadłościowego. Syndyk sprawdza ją przy sporządzaniu listy wierzytelności i może ją zmienić. Dlatego warto wiedzieć, czym różnią się kategorie, zanim wypełnisz generator zgłoszenia wierzytelności albo formularz w Krajowym Rejestrze Zadłużonych.
Cztery kategorie w jednej tabeli
Tabela streszcza art. 342 ust. 1 Prawa upadłościowego. Opis jest uproszczony, pełna lista wyjątków jest dłuższa, ale dla większości wierzycieli handlowych te wiersze wystarczą.
| Kategoria | Co do niej należy | Typowy przykład |
|---|---|---|
| Pierwsza | Należności ze stosunku pracy za czas przed upadłością, alimenty, renty odszkodowawcze, należności rolników za dostawy z własnego gospodarstwa, składki na ubezpieczenia społeczne za trzy ostatnie lata, niektóre należności z czynności w restrukturyzacji | Zaległa pensja pracownika magazynu |
| Druga | Inne należności, które nie mieszczą się w pozostałych kategoriach, w szczególności podatki, inne daniny publiczne i pozostałe składki | Faktura hurtowni za materiały budowlane |
| Trzecia | Odsetki od należności z wyższych kategorii, sądowe i administracyjne kary grzywny, należności z darowizn i zapisów | Odsetki za opóźnienie od tej samej faktury |
| Czwarta | Należności wspólników albo akcjonariuszy z pożyczki i podobnych czynności (np. dostawy z odroczonym terminem) na rzecz spółki kapitałowej w pięciu latach przed upadłością, z odsetkami | Pożyczka wspólnika dla własnej spółki z o.o. |
Co jest płacone przed wszystkimi kategoriami
Kategorie nie są pierwsze w kolejce. Art. 343 Prawa upadłościowego każe najpierw pokryć koszty postępowania, czyli między innymi wynagrodzenie syndyka, wydatki na zarząd i likwidację majątku oraz ogłoszenia. Potem, jeśli fundusze na to pozwalają, płaci się inne zobowiązania masy upadłości, czyli długi powstałe już po ogłoszeniu upadłości, na przykład z umów zawartych przez syndyka.
Dopiero to, co zostanie, dzieli się między kategorie. Art. 344 ust. 1 mówi to wprost: należności z kategorii zaspokaja się po zaspokojeniu w całości kosztów postępowania, zobowiązań masy i należności alimentacyjnych. Więcej o tym, co w ogóle wchodzi do puli pieniędzy, piszemy w poradniku masa upadłościowa, co to jest.
Kolejka i proporcja, czyli jak dzieli się pieniądze
Art. 344 ust. 2 ustala dwie proste zasady. Pierwsza: dalsza kategoria dostaje cokolwiek dopiero wtedy, gdy poprzednia została spłacona w całości. Druga: jeśli pieniędzy nie starcza na całą kategorię, wszyscy wierzyciele tej kategorii dostają tę samą część swojej należności, czyli proporcjonalnie.
Przykład fikcyjny, liczony tylko dla ilustracji. Po zapłacie kosztów i zobowiązań masy zostaje 300 000 zł. Kategoria pierwsza to 100 000 zł zaległych pensji, więc pracownicy dostają wszystko. Zostaje 200 000 zł na kategorię drugą, w której uznano wierzytelności na 1 000 000 zł. Każdy wierzyciel tej kategorii dostaje 20 procent. Hurtownia z fakturami na 50 000 zł otrzyma 10 000 zł, a odsetki z kategorii trzeciej nie dostaną nic.
Liczby w przykładzie są wymyślone na potrzeby rachunku. Ile realnie wróci w twojej sprawie, wynika z planu podziału, który sporządza syndyk.
Odsetki stoją w osobnej, dalszej kolejce
Wierzyciele często zakładają, że odsetki idą razem z fakturą. Tak nie jest. Kwota główna faktury jest w kategorii drugiej, ale odsetki od niej przechodzą do kategorii trzeciej. Do tego art. 92 ust. 1 ogranicza odsetki, które w ogóle można zaspokoić z masy, do okresu sprzed dnia ogłoszenia upadłości.
W praktyce oznacza to, że odsetki liczysz do dnia ogłoszenia upadłości, wpisujesz je w zgłoszeniu osobno i nie spodziewasz się ich, dopóki kategoria druga nie zostanie spłacona w całości. Kwotę do wpisania policzysz w kalkulatorze terminów i odsetek.
Hipoteka, zastaw i zastaw rejestrowy działają poza kategoriami
Jeśli twoja wierzytelność jest zabezpieczona hipoteką, zastawem albo zastawem rejestrowym na rzeczy dłużnika, art. 345 ust. 1 daje ci osobne źródło pieniędzy. Zaspokajasz się z sumy uzyskanej ze sprzedaży obciążonego przedmiotu. Z tej sumy potrąca się koszty jej sprzedaży i część ogólnych kosztów postępowania, najwyżej jedną dziesiątą sumy.
Gdy sprzedaż przedmiotu nie wystarczy na całą wierzytelność, brakująca część wraca do zwykłej kolejki, czyli najczęściej do kategorii drugiej. Odsetki od długu zabezpieczonego rzeczowo, jak mówi art. 92 ust. 2, zaspokaja się tylko z przedmiotu zabezpieczenia. Wierzytelność z hipoteką albo zastawem wpisaną do księgi lub rejestru syndyk umieszcza na liście z urzędu (art. 236 ust. 2), ale samodzielne zgłoszenie pozwala ci pilnować kwoty.
Kategoria czwarta i pożyczki wspólników
Kategoria czwarta dotyczy zwykle wspólnika albo akcjonariusza, który finansował własną spółkę kapitałową w pięciu latach przed upadłością. Chodzi o pożyczkę albo czynność o podobnym skutku, na przykład dostawę towaru z odroczonym terminem płatności. Taka należność wraz z odsetkami czeka na samym końcu.
Jeżeli jesteś zwykłym kontrahentem i nie masz udziałów w spółce dłużnika, kategoria czwarta cię nie dotyczy. Warto jednak wiedzieć, że istnieje, bo przy sprzeciwie do listy możesz zakwestionować kategorię cudzej wierzytelności, jeśli uważasz, że ktoś powiązany ze spółką został zakwalifikowany zbyt wysoko.
Co zrobić, gdy syndyk wpisał złą kategorię
-
01
Sprawdź listę wierzytelności
Lista zawiera rubrykę z kategorią i uzasadnienie, jeśli syndyk nie uznał wierzytelności w całości (art. 245). O jej złożeniu informuje obwieszczenie w KRZ.
-
02
Policz termin
Na sprzeciw masz dwa tygodnie od dnia obwieszczenia o złożeniu listy (art. 256 ust. 1). Sprzeciw spóźniony albo bez opłaty jest odrzucany (art. 257 ust. 2).
-
03
Napisz sprzeciw do sędziego-komisarza
Wskaż wierzytelność, wniosek co do kategorii, uzasadnienie i dowody. Szkic przygotujesz w generatorze sprzeciwu do listy wierzytelności.
Nie jesteśmy kancelarią i nie składamy pism za czytelnika. Pismo podpisujesz i wnosisz sam albo przez swojego pełnomocnika.
Przepisy, na których opiera się ta strona
- Prawo upadłościowe, art. 92, 236, 240, 245, 256, 257 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 913)
- Prawo upadłościowe, art. 342, 343, 344 i 345 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 913)
Sprawdzone w tekstach jednolitych 17.10.2026. Treść nie jest poradą prawną.