Zgłoszenie wierzytelności powstałej po ogłoszeniu upadłości, kto i kiedy płaci nowe długi

Co ustawa nazywa zobowiązaniem masy

Art. 230 ust. 2 Prawa upadłościowego zalicza do innych zobowiązań masy wszystkie zobowiązania powstałe po ogłoszeniu upadłości, które nie są kosztami postępowania. Ustawa wymienia przykładowo:

• należności ze stosunku pracy za czas po ogłoszeniu upadłości,
• zobowiązania z umów zawartych przez upadłego przed ogłoszeniem, których wykonania zażądał syndyk,
• inne zobowiązania powstałe z czynności syndyka,
• zobowiązania z bezpodstawnego wzbogacenia masy,
• niektóre renty przypadające za czas po ogłoszeniu upadłości.

Dlaczego takiego długu zwykle się nie zgłasza

Zgłoszenie z art. 236 służy wierzycielom osobistym upadłego, czyli tym, których wierzytelności istniały w dniu ogłoszenia upadłości. Dostawa paliwa zamówiona przez syndyka, który prowadzi dalej flotę ciężarówek, albo usługa ochrony magazynu zlecona po ogłoszeniu nie są takimi wierzytelnościami. Nie trafiają na listę wierzytelności i nie czekają w kategoriach.

Syndyk płaci je z masy na bieżąco, w miarę wpływu pieniędzy (art. 343 ust. 1). Fakturę wystawiasz więc tak, jak przy zwykłej współpracy, z danymi z umowy zawartej z syndykiem, i dochodzisz zapłaty od syndyka. Gdy zapłata się opóźnia, pierwszym krokiem jest pismo do syndyka, a dalszym zwrócenie uwagi sędziemu-komisarzowi, który nadzoruje jego czynności. Opisujemy to w poradniku o sędzi-komisarzu i radzie wierzycieli.

Umowa sprzed upadłości, którą syndyk chce wykonywać

Najczęstszy przypadek mieszany to umowa wzajemna zawarta przed upadłością i niewykonana do końca. Art. 98 ust. 1 pozwala syndykowi, za zgodą sędziego-komisarza, wykonać zobowiązanie upadłego i żądać od ciebie świadczenia wzajemnego albo od umowy odstąpić ze skutkiem na dzień ogłoszenia upadłości. Druga strona może zażądać na piśmie z datą pewną, żeby syndyk się określił.

Jeśli syndyk żąda wykonania umowy, twoje świadczenia po ogłoszeniu upadłości stają się podstawą zobowiązania masy, które art. 230 ust. 2 wymienia wprost. Należności za okres sprzed ogłoszenia nadal zgłaszasz jako wierzyciel osobisty. Warto więc rozliczać okresy osobnymi fakturami, żeby nie mieszać obu grup.

Gdy pieniędzy w masie nie starcza dla wszystkich

Zobowiązania masy mają pierwszeństwo przed wszystkimi kategoriami, ale są płacone dopiero po kosztach postępowania. Gdy masa jest uboga, może zabraknąć także dla nich. Art. 343 ust. 1a mówi, że niezapłacone w zwykłym trybie zobowiązania masy zaspokaja się wtedy stosunkowo do wysokości każdego z nich, w drodze podziału funduszów masy.

Niezaspokojone zobowiązania masy po zakończeniu postępowania obciążają upadłego (art. 231 ust. 2). Przy spółce, która po upadłości jest wykreślana z rejestru, ta droga ma zwykle małe znaczenie praktyczne. Dlatego przy dostawach dla syndyka warto rozważyć krótkie terminy płatności albo przedpłatę.

Szczególny przypadek, długi z restrukturyzacji

Inaczej wygląda dług z czasu restrukturyzacji, która nie zakończyła się układem. Należności z czynności zarządcy w postępowaniu sanacyjnym albo z czynności dłużnika dokonanych po otwarciu restrukturyzacji za zgodą rady wierzycieli lub nadzorcy sądowego trafiają w upadłości do kategorii pierwszej, ale tylko wtedy, gdy upadłość ogłoszono po rozpoznaniu uproszczonego wniosku (art. 342 ust. 1 pkt 1).

Te należności powstały przed ogłoszeniem upadłości, więc się je zgłasza, jak każdą wierzytelność osobistą. Różnica polega na wyższej kategorii. Jeśli dostarczałeś towar firmie w postępowaniu sanacyjnym, zachowaj dowody zgody nadzorcy albo rady wierzycieli na transakcję.

Jak zabezpieczyć się przy współpracy z syndykiem

Syndyk prowadzący przedsiębiorstwo upadłego zamawia towary i usługi jak każdy przedsiębiorca. Działa jednak w imieniu własnym na rachunek upadłego (art. 160 ust. 1) i osobiście nie odpowiada za zobowiązania zaciągnięte w sprawach masy (art. 160 ust. 2). Twoim dłużnikiem jest więc masa, a nie syndyk prywatnie.

Przed pierwszą dostawą poproś o zamówienie na piśmie, z oznaczeniem, że zamawia syndyk masy upadłości, i z danymi do faktury. Ustal krótki termin płatności i nie zwiększaj kredytu kupieckiego, dopóki pierwsze faktury nie zostaną zapłacone. Zachowaj korespondencję, bo w razie sporu pokaże, że dług powstał po ogłoszeniu upadłości.

Jeśli płatności się opóźniają, napisz do syndyka z wezwaniem i terminem. Syndyk co najmniej co trzy miesiące składa sędziemu-komisarzowi sprawozdanie, w którym wykazuje także niezaspokojone zobowiązania masy (art. 168 ust. 1). Twoja należność powinna się tam znaleźć.

Jak postąpić krok po kroku

1. 01

   Ustal dzień ogłoszenia upadłości

   Odczytaj go z postanowienia obwieszczonego w KRZ. To ta data, a nie data obwieszczenia, dzieli długi na dwie grupy.

2. 02

   Podziel faktury

   Przypisz każdą należność do okresu sprzed albo po dniu ogłoszenia. Usługi ciągłe rozbij na okresy.

3. 03

   Zgłoś długi sprzed ogłoszenia

   Masz na to 30 dni od obwieszczenia postanowienia o upadłości. Szkic przygotujesz w generatorze zgłoszenia wierzytelności.

4. 04

   Rozliczaj długi po ogłoszeniu z syndykiem

   Wystawiaj faktury na podstawie umowy z syndykiem i pilnuj terminów zapłaty. Nie wpisuj ich do zgłoszenia.